Phân Biệt Chủng Tộc Và Hành Động Của Chúng Ta

235
(MUSVN) – Chỉ chưa đầy 1 năm sau khi gia nhập Liverpool, Luis Suarez đã trở thành một trong những cái tên được nhắc tới nhiều nhất của bóng đá Anh. Một phần là vì tay săn bàn người Uruguay được coi là niềm hy vọng lớn nhất của Liverpool sau khi Torres ra đi và Gerrard xuống dốc, nhưng chính những scandal trong và ngoài sân cỏ mới khiến Suarez trở thành tâm điểm của sự chú ý. Vụ va chạm với Patrice Evra cách đây hơn 2 tháng về vấn đề màu da, chủng tộc trên sân cỏ không chỉ mang lại những điều tiếng tệ hại cho cầu thủ này. Quan trọng hơn thế, những gì xảy ra kể từ biến cố đó vẫn tiếp tục đăt ra những câu hỏi sâu sắc và đầy nhạy cảm mà tất cả những người làm bóng đá cần phải suy nghĩ: Liệu phải xử lý thế nào khi một cầu thủ của mình bị tố cáo phân biệt chủng tộc? Phải phản ứng ra sao khi của mình trở thành mục tiêu của các hành vi phân biệt chủng tộc? Và rộng hơn cho những quan chức có thẩm quyền nói chung: giới hạn của phân biệt chủng tộc là ở đâu?

Trước hết, cần phải khẳng định rõ rằng bài viết này của chúng tôi không nhằm để đưa ra kết luận về phẩm chất và tính cách của Luis Suarez, người đã có hành vi xúc phạm sắc tộc đối với đội trưởng Patrice Evra của Man United. Công việc đó thuộc về FA và các chức năng có thẩm quyền ở giải Ngoại hạng Anh. Mục đích của chúng tôi là phân tích sự việc đã xảy ra, và qua những phản ứng của các bên để tìm ra được những gì nên và không nên làm khi bị đặt vào hoàn cảnh nhạy cảm như thế này.

Tóm tắt các sự kiện

Trận cầu đinh giữa Liverpool và Manchester United diễn ra tại sân Anfield ngày 15 tháng 10 kết thúc với tỉ số 1-1. Không có ai bất ngờ khi không khí của trận đấu căng thẳng gần như suốt 90 phút, bởi đây là điều thường xuyên xảy ra ở các trận derby vùng Đông Bắc nước Anh. Một trong số những va chạm trong xảy ra trong suốt trận đấu là giữa Luis Suarez và Patrice Evra. Như thường lệ, có lời qua tiếng lại, trọng tài đã không dưới 1 lần phải gọi 2 cầu thủ ra nhắc nhở riêng. Suarez có tỏ ra thân thiện bằng cách xoa đầu Evra, và được trả lại bằng cái hất tay và cái nhìn không chút thiện cảm từ phía cầu thủ người Pháp. Không lâu sau đó, Evra bị phạt cảnh cáo 1 thẻ vàng do xô xát với Suarez. Không có gì lạ, derby mà! Tiếng còi phút 90 tưởng chừng như sẽ làm cuộc chạm trán nảy lửa giữa 2 CLB kết thúc ở đó.

Đáng tiếc cho những người có liên quan, mọi chuyện không dừng ở đó. Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh Canal+ sau trận đấu, Patrice Evra tuyên bố rằng trong suốt hiệp 2, anh đã bị Suarez sỉ nhục bằng từ ngữ mang tính phân biệt chủng tộc không dưới 10 lần, camera có thể đã ghi lại được, và trọng tài cũng được anh phản ánh lại trong giờ thi đấu. Cầu thủ người Uruguay ngay lập tức bác bỏ điều này. Với sự ủng hộ của CLB Man Utd và Sir Alex Ferguson, Evra quyết định sẽ gửi những cáo buộc của mình lên FA để cơ quan này điều tra chân tướng vụ việc. Chưa bao giờ được công bố chính thức, nhưng có nguồn tin từ Uruguay cho biết trong chuyến trở về tập trung cùng ĐTQG đầu tháng 11, Suarez có thừa nhận với đồng đội rằng anh đã dùng từ “negrito” để gọi Evra trong trận đấu đó. “Negrito” theo tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “người da đen nhỏ bé”, và theo ý Suarez thì anh gọi đối phương bằng từ ngữ này không với chủ đích xấu, chỉ là vì anh ta tưởng đồng đội ở Man Utd cũng gọi Evra như thế.

Ngày 16/11, sau hơn 1 tháng điều tra, FA tuyên bố họ sẽ phạt Suarez tội hành vi phi thể thao do “sử dụng ngôn ngữ xúc phạm trái với điều luật của FA”, trong đó có “ngôn ngữ ám chỉ nguồn gốc, chủng tộc, và màu da của Patrice Evra.” Liverpool gửi công văn tuyên bố Suarez sẽ kháng cáo và không nhận án. Ngày 20/12, sau 7 ngày điều trần với Suarez và qua kết luận của một hội đồng độc lập gồm 3 cá nhân không có bất cứ liên quan nào đến 2 CLB, FA khẳng định Suarez phạm phải tội sử dụng ngôn ngữ phân biệt chủng tộc với Evra, phạt cầu thủ này 8 trận treo giò và 40.000 bảng. Chỉ vài phút sau khi kết luận của FA được đưa ra, Liverpool lại ngay lập tức gửi một thông cáo báo chí nữa (chi tiết ở mục tiếp theo), khẳng định rằng Suarez “không phải là người phân biệt chủng tộc”, và họ chờ xem các bằng chứng FA sẽ sớm công bố, cũng như sẽ tiếp tục ủng hộ Suarez xem xét khả năng kháng án trong khoảng thời gian 14 ngày sau ngày cáo trạng được công bố.

Phải xử lý như thế nào khi cầu thủ của mình bị cáo buộc phân biệt chủng tộc?

Phản ứng đầu tiên là ra sức bảo vệ, và cũng dễ hiểu, đó là cách mà Liverpool đã thực hiện kể từ vụ scandal xảy ra, đặc biệt là khi cầu thủ đó là một trong những ngôi sao sáng nhất mà họ có. Chỉ có điều, nếu rà soát lại những bước đi của Liverpool trong suốt 2 tháng vừa qua, và đánh giá những điều hơn thiệt từ các hành vi đó, thì ta chỉ có thể kết luận lại bằng những từ như vô trách nhiệm, kỳ quặc, phi logic, thiếu thấu đáo, và có phần quá khích.

Nhìn lại các sự kiện từ ngày 15/10, ngay sau trận đấu CLB đã chọn bảo vệ cầu thủ của mình bằng cách thẳng thừng bác bỏ mọi cáo buộc của Evra. Chúng ta không thể biết được những gì đã xảy ra sau cánh gà, và liệu Suarez có thừa nhận với CLB về hành vi của mình hay không, nhưng việc bao bọc cho cầu thủ của mình bằng mọi giá chưa chắc đã là quyết định đúng đắn, và có lẽ bây giờ khi nhìn lại, có thể đã họ phải cảm thấy hối tiếc. Thời điểm giải quyết hợp lý nhất và dễ dàng nhất có thể nói là khi sự việc đang còn ở trong trứng nước. Nếu như Suarez thực sự gọi Evra là “negrito” không với mục đích xúc phạm mà chỉ là cách gọi thân thiện thì anh ta hoặc CLB không nên tiếc một lời xin lỗi và giải thích ngay sau khi nghe lời Evra phàn nàn, bởi đó là cách giải quyết đàng hoàng và thẳng thắn nhất. Rất khó đoán sự việc sẽ đi đến đâu nếu Evra nhận được lời xin lỗi chính thức, nhưng nhiều khả năng anh sẽ không theo đuổi vụ việc lên tận FA, hoặc ít nhất Man Utd có thể sẽ khuyên Evra cho qua sự hiểu nhầm và tập trung vào bóng đá. Lí do Evra đưa vụ việc ra trước FA là do phản ứng từ phía Liverpool và Suarez, còn chưa chắc anh đã làm to chuyện nếu mọi việc được giải quyết ổn thỏa như những người đàng hoàng.

Ngược lại, Suarez đã nấp phía sau bóng của Liverpool, còn CLB cũng không ngần ngại bao biện cho Suarez và một mực lên án Evra là kẻ bịa đặt. Người phát ngôn của Kick It Out, một chiến dịch nhằm loại bỏ nạn phân biệt chủng tộc trên sân cỏ Anh, đã phát biểu: “Patrice Evra không có lựa chọn nào khác ngoài việc gửi vụ việc lên cơ quan chức năng, bởi không có bất cứ một lời xin lỗi hay giải trình nào từ phía bên kia.” Không có lựa chọn nào khác cho Evra là bởi sự việc không chỉ còn là xúc phạm về sắc tộc nữa, mà thời điểm đó, Evra còn phải hành động để bảo vệ danh dự của mình. Không có lí do gì Evra phải giữ im lặng nếu anh thực sự là nạn nhân của những lời xúc phạm từ phía Suarez. Ai cũng có thể thấy đây là kết cục tất yếu sau khi Liverpool nhắm lời cáo buộc Evra bịa chuyện, ngoại trừ chính họ.

Điều đáng nói ở đây là cho đến tận bây giờ, CLB này vẫn cách này hay cách khác cáo buộc Evra dựng chuyện, cho dù ít nhiều chính Suarez đã thừa nhận anh ta sử dụng từ “negrito” đối với Evra. Không thể nào FA và hội đồng độc lập đưa ra án phạt treo giò nặng đến 8 trận nếu họ không có bằng chứng cụ thể, vậy mà trong các thông cáo báo chí, Liverpool nhất quyết bảo vệ cầu thủ của mình bằng cách lên án Evra là người nói dối. Trong thông cáo chính thức ngày 20/12 sau khi được tin về án phạt của Suarez, Liverpool viết “ý kiến của chúng tôi rằng lời cáo buộc của cầu thủ này [Evra] không đáng tin cậy, cũng như những lời cáo buộc vô tội vạ trước đó của anh ta” nhằm ám chỉ một số sự kiện phân biệt chủng tộc có dính dáng đến Evra trong quá khứ. Sự kiện thứ nhất là hai khán giả khiếm thính có khả năng đọc lời nói qua cử động môi đã tố cáo hậu vệ Steve Finnan cũng của chính Liverpool đã có lời lăng mạ Evra khi 2 đội gặp nhau năm 2006. Sự kiện thứ hai là từ vụ xô xát giữa Evra và một số nhân viên sân Stamford Bridge sau trận đấu giữa Man Utd và Chelsea mùa giải 2009-2010 (vụ việc dẫn đến án treo giò 4 trận của Evra, nếu các bạn còn nhớ), trợ lý HLV Mike Phelan đã thay mặt Evra tố cáo nhân viên Sam Bethell đã có lời lẽ xúc phạm sắc tộc đối với hậu vệ Man Utd. Cả 2 lần, phía bị cáo đều trắng án. Điều đáng chú ý là ở cả 2 sự kiện này, Patrice Evra đều không phải là người tố cáo trực tiếp. Lần duy nhất anh lên tiếng về sự phân biệt chủng tộc là sau trận hòa 1-1 ở sân Anfield vào ngày 15/10. Phía Liverpool dùng những dẫn chứng như hai sự kiện phía trên trên để hạ thấp phẩm chất và giá trị lời khai của Evra là vô trách nhiệm, đáng thất vọng cho 1 CLB tầm cỡ như họ.

Đại diện cho CLB trong suốt quá trình này không ai khác ngoài HLV trưởng Kenny Dalglish, huyền thoại một thời của sân Anfield. Thái độ của ông này cũng không khác nhiều so với những lời lẽ từ thông cáo báo chí của Liverpool. Trong suốt quá trình FA cân nhắc và điều tra, Dalglish không ngừng công kích Patrice Evra và cáo buộc anh là người bịa đặt trong các cuộc họp báo. Phải đến khi đích thân FA gửi công văn ra lệnh cả 2 CLB không được phép bình luận về vụ việc nhạy cảm này, công kích từ phía Dalglish mới thưa hơn. Những hành vi và cáo buộc từ phía Dalglish làm những người chứng kiến cảm thấy không khác gì lời kêu gây xung đột vùng miền, thổi bùng lên ngọn lửa chiến tranh trong những cái đầu vốn đã nóng phừng phừng với mọi sự việc liên đới đến Liverpool và Manchester United.

Tuy nhiên, có một điều mà Dalglish đáng lẽ phải nhận ra: chưa bao giờ vụ việc này là cuộc chiến tranh Liverpool vs. Man Utd. Đây là chuyện riêng giữa Luis Suarez và Patrice Evra. Patrice Evra không cáo buộc toàn thể Liverpool, vậy không có lí do gì Dalglish dùng mọi biện pháp đả kích nhân phẩm Evra để gây thêm chiến tranh giữa 2 nhóm CĐV CLB và tạo các sức ép không cần thiết lên những người có quyền quyết định án phạt. Dù có hay không chuyện xúc phạm chủng tộc, thẩm quyền xem xét và điều tra là nằm ở FA, án phạt là từ FA, và án phạt dành cho cấp độ cầu thủ. Cách họ liên tục thể hiện thái độ bất phục với cơ quan thẩm quyền và các hành vi tấn công cá nhân đối với Evra không khiến bất cứ ai trong giới bóng đá thông cảm cho Liverpool, ngoại trừ CĐV của chính họ. Án phạt cho Suarez, cho dù là 5 hay 8 trận, đều sẽ chỉ là một cú vấp nhỏ. Danh dự và vị thế trong làng bóng đá mới là cái họ sẽ mất về lâu dài sau vụ việc này, và đó là thảm họa PR mà họ hoàn toàn đã có thể tránh được.

Trong mớ bòng bong những phản ứng thái quá và kỳ khôi từ phía Liverpool, sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến dàn cầu thủ Liverpool. Trong buổi tập khởi động trước trận gặp Wigan ngày 21/12, tất cả các cầu thủ Liverpool (kể cả Suarez và Dalglish!) đều mặc 1 chiếc áo phông trắng in hình Suarez ở phía trước, cùng tên và số áo của anh này ở phía sau để thể hiện sự đoàn kết (khá giống với loạt áo phông với dòng chữ “Free Michael Shields” đã từng được mặc trong quá khứ). Lại một lần nữa, Liverpool lại khẳng định lập trường “sẽ bảo vệ cầu thủ của mình, mặc dù anh ta có sai trái thế nào đi nữa với đầy đủ bằng chứng để luận tội”. Trong trường hợp Suarez sẽ bị phạt như FA đã kết luận, có khác nào tất cả mọi thành viên của CLB đó đã và sẽ ủng hộ hành vi phân biệt chủng tộc, bởi họ đoàn kết và nhất trí? Trong tuyên bố chung của toàn đội, họ lại nhắc lại rằng Suarez không phải là người phân biệt chủng tộc. Họ quên mất rằng không một ai, từ Evra, Man Utd cho tới FA, gọi Suarez là người phân biệt chủng tộc. Anh ta bị kết tội sử dụng ngôn ngữ mang tính phân biệt chủng tộc, điều này không có nghĩa anh ta là người phân biệt chủng tộc. Khi mà Liverpool gộp chung 2 khái niệm này lại làm một, họ sẽ rất khó chấp nhận bất cứ án phạt nào dành cho Suarez, và điều này chỉ kéo dài sự đôi co và làm cho họ thêm mất tập trung vào mục tiêu chính của toàn CLB: thành công trên sân cỏ. Kể từ trận gặp Man Utd đến nay, Liverpool đá 9 trận, thắng 4, hòa 4, thua 1 (so với Man Utd thắng 7, hòa 1, thua 1).

Một điều có thể kết luận cho tới thời điểm này là Liverpool đã đi quá xa để có thể hoàn toàn chữa được thảm họa PR và giữ gìn thanh danh được cho CLB, sau khi đã tự động kéo mình xuống bùn để bao biện cho ngôi sao con cưng. Tất nhiên không bao giờ là quá muộn để cứu vãn tình thế, nhưng với những gì được thể hiện kể từ thông báo án phạt ngày 20/12 (các dạng phản ứng từ phía CLB, HLV và cầu thủ Liverpool, loạt áo phông Suarez, vv.), có thể dễ dành khẳng định rằng Suarez sẽ không cúi đầu chấp nhận án phạt và gửi lời xin lỗi. Gần như chắc chắn anh ta cùng Liverpool sẽ chiến đấu đến cùng, sẽ dùng nhiều cách để tiếp tục triệt hạ danh dự của Evra cho dù anh là nạn nhân của hành vi từ phía Suarez, và hậu quả sẽ là việc các CĐV Liverpool ngày càng sùng bái quan điểm lệch lạc của Liverpool trong vụ việc này, còn phần còn lại của giới bóng đá sẽ đặt dấu chấm hỏi lớn đến thanh danh cũng như lập trường của CLB này với nạn phân biệt chủng tộc. Hố sâu giữa Man Utd và Liverpool có lẽ rồi cũng còn lâu mới có thể lấp đầy được.

Phản ứng như thế nào khi cầu thủ của mình bị trở thành mục tiêu của hành vi phân biệt chủng tộc?

Có lẽ lựa chọn dành cho nguyên đơn thường đơn giản hơn bị đơn. Ngoài việc ủng hộ thủ quân của mình gửi vụ việc lên FA quyết định, Manchester United đã rất kín tiếng kể từ đó. Đây có lẽ là phương pháp logic nhất cho Man Utd, bởi họ biết chắc chắn mâu thuẫn sâu rộng sẽ nổ ra giữa 2 CLB nếu Man Utd lên tiếng đáp trả khiêu khích dày đặc từ phía Liverpool, và khi đó xích mích sẽ không còn nằm trong khuôn khổ 2 cá nhân nữa. Khi tuyên bố ủng hộ Patrice Evra lên gặp FA, chính Sir Alex Ferguson cũng đã phát biểu “Đây không phải là lựa chọn đơn giản cho chúng tôi. Tất cả đều biết cả Man Utd lẫn Liverpool đều có trách nhiệm lớn với những gì xảy ra trong sân vận động. Đây không phải là điều chúng tôi muốn nhắm tới Liverpool – chúng tôi không chống lại Liverpool. Evra cảm thấy bị xúc phạm bởi một cá nhân từ phía Liverpool, và chúng tôi không muốn thấy điều đó. Đơn giản vậy thôi.” Và kể từ đó, Man Utd không bình luận thêm về vụ việc, bởi FA đã nắm trong tay quyền quyết định. Mọi sự chú ý đều đã bị hút về phía Liverpool với tất cả những gì họ tự làm, vậy cách thông minh là không đổ thêm dầu vào lửa, và tránh càng xa sự chú ý càng tốt.

Việc cầu thủ trụ cột bị nhận án phạt nặng từ LĐBĐ Anh không phải là chuyện lạ ở Man Utd, bất chấp việc chúng ta có nghĩ những án phạt đó đích đáng và công bằng hay không. Rio Ferdinand và Eric Cantona treo giò 8 tháng, Evra bị phạt 4 trận như đã nói ở trên, Rooney bị phạt 2 trận sau khi chửi thề trên camera, Scholes và Rooney cùng bị treo giò 3 trận Premier League ở đầu mùa giải 2006/07 do bị thẻ đỏ ở 1 trận giao hữu vô thưởng vô phạt trước đó, chưa kể đến hằng sa số án phạt cho Sir Alex Ferguson vì các nhận định về trọng tài. Man Utd không phản ứng dữ dội và kỳ quặc như Liverpool sau bất cứ những án phạt nói trên. Kháng án thì có, nhưng biến nó thành cuộc chiến trường kỳ giữa Man Utd và FA thì không.

Kết luận chung

Việc ai đúng ai sai có thể quan trọng vào thời điểm hiện tại, khi mà trụ cột của 1 CLB lớn có thể sẽ phải nghỉ thi đấu một thời gian do bị treo giò và phá hỏng cả một mùa giải cho CLB đó. Tuy nhiên về lâu dài, sẽ chẳng ai còn nhớ Suarez phải nghỉ bao nhiêu trận hay thậm chí vì sao anh bị treo giò nữa. Điều mà mọi người sẽ nhớ, đó là cái cách 1 CLB lớn hạ thấp mình một cách mù quáng và vô trách nhiệm để bảo vệ cho một thành viên tránh khỏi án phạt. Cách hành xử của hôm nay có thể sẽ không xuất hiện hậu quả ngay lập tức mà phải cho tới tận sau này, cho nên 1 CLB cần phải hết sức cẩn thận và có trách nhiệm trong những bước đi của mình ngày hôm nay để tránh không phá hỏng những gì mình đã xây đắp, và cũng là tránh những hậu quả lâu dài, đặc biệt khi nhắc đến những chủ đề nhạy cảm như phân biệt chủng tộc. Chúng ta hãy chờ xem liệu Liverpool có sớm học được bài học này không.

Đình Long

Bài viết liên quan

Ghi rõ "nguồn manutd.com.vn" khi phát hành thông tin từ website này.
E-mail liên hệ: info@manutd.com.vn

Address:info@manutd.com.vn

Fanpage