Bóng Đá: Trò Chơi Bất Diệt (phần 4)

247
Catenaccio (1947)

Sau thành công của Italian metodo, người Ý tiếp tục đi theo khuynh hướng phòng ngự và nâng nó lên một tầm cao mới trong những năm 1960: nghệ thuật phòng ngự Catenaccio.

Chịu ảnh hưởng của sơ đồ Swissbolt, Catenaccio (trong tiếng Ý, Catenaccio nghĩa là “cái then cửa”) sử dụng ba hậu vệ chuyên đá kèm người (không phòng thủ khu vực). Hậu vệ còn lại đóng vai trò libero (‘libero’ trong tiếng Ý đồng nghĩa với ‘free’ trong tiếng Anh, nghĩa là tự do) cầu thủ này có vai trò tự do, có óc phán đoán tốt để bọc lót cho hàng phòng ngự.

Catenaccio được xây dựng trước hết không phải để giành chiến thắng, mà là để tránh thất bại. Lúc ấy Serie A trong một khoảng thời gian dài là một giải đấu rất chênh lệch khi chỉ một vài đội bóng lớn thay nhau thâu tóm các danh hiệu năm này qua năm khác. Vào năm 1947, HLV Nereo Rocco chuyển đến dẫn dắt Triestina – một câu lạc bộ nhỏ chỉ quen với cuộc chiến trụ hạng. Không để đối thủ ghi bàn, không thua đã là một nửa của chiến thắng, Rocco quyết định áp dụng Catennacio (sơ đồ 1-3-3-3) vào đội bóng nhỏ của mình và ngay lập tức thành công một cách khó tin. Triestina đã bất ngờ giành ngôi á quân Serie A năm 1948. Và điều gì đến cũng phải đến, rất nhiều CLB khác ở Italia đã chuyển sang sử dụng lối chơi Catenaccio và biến Serie A trở thành một giải đấu đầy cam go.

Đó chỉ là bước khởi đầu kịch tích của một trường phái nổi tiếng bậc nhất trong lịch sử bóng đá. Nereo Rocco là người có công mang Catenaccio đến với nước Ý, nhưng Helenio Herrera mới là người nâng Catenaccio lên mức nghệ thuật. Với HLV huyền thoại Herrera và Catenaccio, Inter Milan bước vào những năm tháng đẹp nhất trong lịch sử câu lạc bộ, được trìu mến gọi là thời kì của La Grande Inter (Inter vĩ đại). Trong suốt thời kì tuyệt diệu đó, câu lạc bộ giành được 3 chức vô địch quốc gia vào các năm 1963, 1965 & 1966 và vô địch Cúp C1 hai lần liên tiếp các năm 1963-1964; 1964-1965.

Rocco mang Catenaccio đến Triestian với chủ trương giúp đội bóng nhỏ này không thua trong các trận đấu. Thế nhưng sau thành công vang dội, bấy giờ các đội bóng lớn cũng sử dụng Catenaccio. Nó đã trở thành một trường phái bóng đá mới, một đặc sản của người Italia vẫn còn nổi tiếng cho đến ngày nay. Catenaccio đặc biệt cuốn hút người Ý vì nó có thể dễ dàng chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công một cách nhanh chóng. Nên nhớ phòng ngự phản công là món đòn ưa thích của người Ý trước khi có cả Catenaccio.

Lời cuối cùng: Catenaccio không chỉ là phòng ngự. Rất nhiều người đã hiểu sai về Catenaccio. Herrera từng nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn của tờ World Soccer: “Thế giới chỉ trích Catenaccio vì chẳng hiểu đầy đủ về catenaccio của tôi. Một số người áp dụng Catenaccio thành công, nhưng sai phương pháp. Ai dám bảo Catenaccio chỉ là phòng ngự và phản công? Catenaccio có bài tấn công hẳn hoi, thông qua 2 hậu vệ cánh. Catenaccio của tôi cho phép 2 hậu vệ cánh tự do tham gia tấn công, chỉ có 2 trung vệ dập giữ nhiệm vụ kèm người. Hậu vệ cánh là khởi nguồn các đợt tấn công trong Catenaccio.”

4-4-2 của người Anh (1966)

Người Anh nhận thức được sự ra đời của libero, nhưng họ đã tạo ra một vị trí gần tương tự theo cách riêng của mình. Họ gọi cầu thủ này là Sweeper (hậu vệ quét) – người sẽ di chuyển sau lưng hàng hậu vệ để kịp thời hỗ trợ nếu có ai đó bị vượt qua.

Có thể bạn chưa biết, nhưng 4-4-2 thành công của người Anh tại cúp thế giới năm 1966 không có chỗ cho vị trí tiền vệ cánh. Tại kì World Cup mà đội tuyển Anh lên ngôi này, HLV khi đó là Sir Alf Ramsey sử dụng sơ đồ 4-3-3 ngoài vòng bảng. Bước vào tứ kết gặp Achentina, Sir Alf Ramsey có sự thay đổi về mặt chiến thuật từ 4-3-3 sang 4-4-2.

Tuy nhiên, nhận thấy hai tiền vệ cánh không phải lúc nào cũng hỗ trợ phòng ngự tốt nên ông quyết định khai tử đôi cánh, thay vào đó là các tiền vệ tấn công (attacking midfielders), chơi bó vào giữa hơn và đặc biệt là có thể chuyển về vai trò phòng ngự khi cần. “The Wingless Wonders”, hay tên gọi khác là đội hình ‘chim cánh cụt’ của những Bobby Charlton, Geoff Hurst, Jimmy Greaves…đã quật ngã Achentina ở tứ kết, Bồ Đào Nha của Eusébio ở bán kết trước khi vượt qua Tây Đức ở một trận chung kết kịch tích và nhiều tranh cãi.

Lưu Ly (tổng hợp)

Bài viết liên quan

Ghi rõ "nguồn manutd.com.vn" khi phát hành thông tin từ website này.
E-mail liên hệ: info@manutd.com.vn

Address:info@manutd.com.vn

Fanpage