Bóng Đá: Trò Chơi Bất Diệt (Phần 2)

260

Italian metodo (2-3-2-3) – Thời của người Ý

Vittorio Pozzo – khi còn là cầu thủ chỉ là 1 cái tên tầm thường, nhưng khi nhắc tới sự nghiệp HLV thì người Ý sẽ còn phải nhớ mãi. Tại World Cup 1934, HLV của đội tuyển Italia này đã phát minh ra một sơ đồ mới được cải tiến từ sơ đồ 2-3-5 (Danubian School) – một trường phái khi đó được đội tuyển Áo, Tiệp Khắc, Hungary sử dụng phổ biến và hủy diệt mọi đối thủ, đỉnh cao là đội tuyển Áo của HLV Hugo Meisl tại World Cup 1934 được xem là mạnh nhất châu Âu khi đó.

Chiến thuật 2-3-5 theo trường phái Danubian thật ra chỉ khác sơ đồ 2-3-5 Kim tự tháp ở một điểm là: tất cả các cầu thủ đều sử dụng những đường chuyền sệt, không bao giờ sử dụng bóng bổng. Một điểm khác biệt đó đã tạo nên một sự thay đổi lớn trong lối chơi của các đội tuyển hùng mạnh đến từ dòng sông Danube thơ mộng những năm 1930.

The Italian metodo (metodo trong tiếng Anh nghĩa là method) của Vittorio Pozzo chính là phiên bản ‘chỉnh sửa’ của trường phái Danubian. Do Pozzo không thể áp dụng nguyên sơ đồ Danubian vào đội tuyển của ông Italia lúc đó thiếu một cầu thủ có phẩm chất để chơi ở vị trí tiền vệ trung tâm (centre half) có vai trò vô cùng quan trọng. Cầu thủ đá centre half của tuyển Ý có khuynh hướng phòng ngự nhiều hơn và không có khả năng làm bóng.

Để giải quyết vấn đề này, Pozzo kéo 2 inside forward lui xuống để đảm nhận vai trò làm bóng của centre half trong sơ đồ Danubian. Một người không đảm đương nổi vai trò thì dùng hai người – một quyết định táo bạo của Pozzo. Đồng thời trong chiến thuật mới này, vị trí centre half cũ bây giờ có thể chú tâm vào vai trò phòng thủ hơn.

Tổng quan, sơ đồ metodo của Pozzo đã giữ lại những yếu tố cơ bản của sơ đồ 2-3-5 (đặc biệt là trong cách phòng thủ), nhưng cách sắp xếp trên hàng công lại giống với chữ M trong sơ đồ WM của Chapman.

Metodo đã chứng tỏ nó thích hợp một cách hoàn hảo với người Ilatia. Sơ đồ này chú trọng việc phòng ngự một cách có hệ thống hơn và đặc biệt là vô cùng hiệu quả trong những pha phản công nhanh nhờ vào nhiều cầu nối trong đội hình. Nên biết, phòng ngự phản công đã trở thành món đặc sản của người Ý trong một khoản thời gian dài.

Lý thuyết đã được xây dựng xong, giờ là lúc ra trận. Liên tiếp trong hai kì World Cup 1934 và 1938, Metodo của người Ý đã làm mưa làm gió bằng hai chức vô địcg thế giới liên tiếp. Tại kì World Cup được tổ chức trên ngay sân nhà năm 1934, Metodo của tuyển Italia đã vượt qua Danubian 2-3-5 của Tiệp Khắc với tỷ số 2-1 trong trận chung kết. Bốn năm sau trên đất Pháp cũng là một kịch bản gần tương tự: Metodo lại vùi dập sơ đồ 2-3-5 của người Hungary với tỷ số 4-2.

Trong lịch sử các kì World Cup cho đến hiện nay mới chỉ có hai đội từng bảo vệ được danh hiệu VĐTG: Italia (1934 và 1938) và Brazil (1958-1962). Và nếu không có chiến tranh thế giới thứ 2 xảy ra làm cúp thế giới gián đoạn 12 năm (từ 1938 đến 1950), chưa biết người Ý sẽ còn làm nên điều gì…

Tổng kết lại trước khi chiến tranh nổ ra, bóng đá thế giới ghi nhận 3 sơ đồ cùng song song tồn tại: WM – sơ đồ tiêu chuẩn ở Anh, Italian metodo (1 phần là sơ đồ WM, 1 phần là sơ đồ 2-3-5), và cuối cùng là sơ đồ 2-3-5 Kim tự tháp vẫn còn được ưa chuộng ở Nam Mỹ, Tiệp Khắc, Hungary, Áo.

3-3-4, Cái then cửa của người Thụy Sỹ – tiền thân của Catenaccio

Với nhiều sơ đồ chiến thuật ra đời, vai trò vị trí của các cầu thủ trên sân cũng bắt đầu phân hóa. Tuy vậy vẫn có một sơ đồ, đúng hơn là một người đã đi ngược lại với xu hướng chung đó.

Karl Rappan, một HLV và cựu cầu thủ người Áo nhưng đã nhiều năm thi đấu tại Thụy Sỹ muốn tạo ra một sơ đồ chiến thuật mà khi tấn công lẫn phòng thu đều huy động được số cầu thủ nhiều đối phương. Nhưng thực hiện bằng cách nào khi mà trên sân mỗi đội đều có 11 cầu thủ như nhau?

Triết lí của Rappan là muốn hướng tới một chiến thuật linh hoạt, không cứng nhắc các vị trí trên sân và quan trọng là không phụ thuộc quá nhiều vào trình độ kỹ thuật của các cá nhân như WM. Nó đề cao tính đồng đội và đòi hỏi một nền tảng thể lực sung mãn.

Trong tấn công, tất cả các cầu thủ trong sơ đồ 3-3-4 đều dâng lên phía trước kể cả ba hậu vệ. Trong phòng thủ, nó là sự pha trộn giữa chiến thuật phòng thủ khu vực và chiến thuật kèm người. Khi một cầu thủ bị mất bóng, tất cả 10 cầu thủ phải lui về. Bốn tiền đạo phía trên có nhiêm vụ gây áp lực để giảm nhịp độ tấn công của đối thủ. Hàng tiền vệ và hậu vệ có đủ thời gian lùi về sâu hơn, đồng thời sau đó tiền vệ trung tâm (centre half) sẽ lui về sâu hơn cả 3 hậu vệ cuối cùng để trở thành hậu vệ thòng (deep centre back). Lúc này trước mặt thủ môn đội nhà sẽ là một hàng phòng ngự hai tầng, ngoài ra còn có một hậu vệ thòng chuyên bọc lót cho hàng thủ khi họ để đối phương vượt qua. Đây cũng là điểm sáng tạo mấu chốt của Rappan. Chính vì vậy sơ đồ này được gọi là bolt (cái then cửa) hay Swissbolt hàm ý sẽ bịt kín hết mọi lối vào khung thành của đối thủ.

Nói thì dễ nhưng áp dụng bolt vào thực tế không dễ chút nào. Các cầu thủ phải có khả năng di chuyển nhanh, linh hoạt, mỗi cầu thủ phải đa năng kiêm luôn cả nhiệm vụ tấn công lẫn phòng thủ, tất cả điều này đòi hỏi cầu thủ phải đảm bảo thể lực và sự hiểu ý với nhau. Do đó chiến thuật này đã không được nhân rộng vào thời điểm đó vì hai yếu tố: thứ nhất là nó bắt nguồn từ Thụy Sỹ – chưa phải là một thế lực trong bóng đá nên chưa được nhiều người coi trọng, thứ hai là lý thuyết khó áp dụng vào thực tế. Tuy nhiên, bolt đã khơi gợi ra ý tưởng về vị trí hậu vệ thòng rất mới mẻ cũng như là tiền đề cho Catenaccio huyền thoại của người Ý sau này.

Đến với đấu trường Wolrd Cup, Swissbolt của Karl Rappan đã để lại dấu của mình. Chiến thắng 2-1 của Uruguay trước Brazil ở trận chung kết cúp thế giới 1950 vẫn được xem là một trong những cuộc lật đổ bất ngờ lớn nhất trong lịch sử. Năm đó người Brazil với lối chơi tấn công biến thể từ sơ đồ WM đã cuốn phăng mọi đối thủ: 4-0 trước Mexico, 2-0 trước Nam Tư, 7-1 trước Thụy Điển và 6-1 trước Tây Ban Nha. Tuy nhiên trên đường vào chung kết, có một trận họ đã không thắng được ở vòng ngoài đó là trận hòa 2-2 trước Thụy Sỹ với chiến thuật Swissbolt tài tình của Rappan.

Lưu Ly (Tổng hợp)

Bài viết liên quan

Ghi rõ "nguồn manutd.com.vn" khi phát hành thông tin từ website này.
E-mail liên hệ: info@manutd.com.vn

Address:info@manutd.com.vn

Fanpage